Hê's lô hê's lyly 500 anh em! Lại là mình đây.
Chắc là cũng lâu lắm rồi mình không viết bài nào tâm sự mỏng với các bác nhỉ? Dạo này cuối năm công việc ngập đầu, deadline dí chạy tụt cả quần nên bỏ bê cái "ngôi nhà" này hơi lâu. Nay nhân dịp không khí Tết đang ùa về, đào quất bán đầy đường, trời miền Bắc thì mưa phùn gió bấc "cắt da cắt thịt", mình lại nổi hứng lên đây chém gió với anh em một chút.
Không share code, không tut trick gì hôm nay đâu nhé. Hôm nay anh em mình ngồi lại, làm ly trà nóng, bàn về một chủ đề nghe thì cũ nhưng năm nào cũng có người "dính chấu": Chuyện kiêng kỵ ngày Tết và văn hóa chúc Tết sao cho đỡ bị "vô duyên".
Đặc biệt là câu chuyện: "Tại sao nhà có tang lại không đi chúc Tết?". Đây là kinh nghiệm xương máu, là những bài học mình đúc kết được sau bao nhiêu cái nồi bánh chưng. Bác nào còn lơ mơ thì bơi hết vào đây nhé!
Tết đến xuân về, lòng người cũng rạo rực (Ảnh minh họa)
1. Tại sao "Nhà có tang" lại kiêng đi chúc Tết?
Cái này mình thấy nhiều bác trẻ bây giờ, hoặc mấy em Gen Z hay bị quên lắm này. Kiểu cứ nghĩ Tết là vui, là "quẩy", nên cứ xách xe đi thôi. Nhưng ở miền Bắc mình, cái tục lệ này nó quan trọng cực kỳ.
Nói một cách dân dã dễ hiểu nhé. Theo quan niệm của các cụ ngày xưa, nhà ai mà có người thân mất (đại tang - tức là cha mẹ, ông bà nội ngoại ruột thịt) thì năm đó nhà đấy mang cái "vận buồn", cái "u ám". Tết Nguyên Đán lại là khởi đầu của một năm mới, ai cũng muốn đón cái may mắn, cái tươi sáng vào nhà.
Nếu mình - người đang mang "bụi tang" - mà đi xông đất hay đến nhà người khác chúc Tết vào những ngày đầu năm (Mùng 1, 2, 3), thì người ta rất sợ sẽ bị "lây" cái vận xui, cái chuyện buồn của nhà mình sang nhà họ. Làm ăn thất bát, gia đình lục đục cả năm thì tội người ta lắm.
Góc trải nghiệm: Nhớ có năm, nhà hàng xóm mình có tang bác trai hồi tháng Chạp. Sáng Mùng 1 Tết, ông con trai (chắc do vô tư quá hoặc quên) hớn hở chạy sang nhà mình chúc Tết. Bố mẹ mình thì vẫn cười nói tiếp đón lịch sự thôi, nhưng sau khi ông ấy về là cả nhà mặt ngắn tũn. Tâm lý mà, tự nhiên cứ lấn cấn cả năm. Nên là anh em lưu ý nhé, cái này là phép lịch sự tối thiểu và là sự tinh tế đấy.
Vậy nhà có tang thì làm gì?
- Ở nhà thôi các bác ạ. Đóng cửa cài then, thắp hương cho người đã khuất. Năm đầu tiên thiếu vắng người thân bao giờ cũng buồn, nên dành thời gian đó để an ủi nhau trong gia đình.
- Người khác đến chúc Tết mình thì được nhé! (Nhưng thường người ta cũng ngại đến vào ngày mùng 1, họ hay đến vào chiều mùng 2 hoặc mùng 3 trở đi).
- Tuyệt đối không đi xông đất. Cái này là "tối kỵ" luôn.
2. Thế bao giờ thì mới được đi chúc Tết lại?
Cái này thì tùy phong tục từng làng, từng vùng ở miền Bắc nhé. Nhưng thường thì nó có mấy mốc này:
- Hết 3 ngày Tết: Thường thì qua mùng 3, mùng 4, khi mà cái không khí "thiêng" của việc đón năm mới nó giảm bớt, mọi người bắt đầu đi hóa vàng hết rồi, thì mình có thể đi thăm hỏi anh em họ hàng rất thân thiết (cô dì chú bác ruột).
- Hết xả tang: Ngày xưa các cụ kỹ tính lắm, phải hết 3 năm (hoặc ít nhất 1 năm) mới đi chúc Tết nhiệt tình. Nhưng giờ cuộc sống hiện đại, "phú quý sinh lễ nghĩa" nhưng cũng giản lược bớt rồi. Nếu là tang xa, hoặc đã qua 100 ngày, thì sang ngày mùng 4, mùng 5 anh em có thể đi lại nhẹ nhàng.
Mẹo nhỏ cho anh em: Nếu ngứa chân quá, muốn gặp bạn bè, thì hẹn nhau ra quán cà phê, trà đá vỉa hè. Gặp nhau ở "đất công cộng" thì thoải mái, chả ảnh hưởng gì đến "vận khí" nhà ai cả. Vừa vui vừa đỡ khó xử.
3. Học cách nói lời chúc Tết: Đừng để "miệng nhanh hơn não"
Vụ này mới là "cháy" này. Nhiều bác đi chúc Tết mà hỏi những câu đi vào lòng đất, làm chủ nhà chỉ muốn tiễn khách sớm. Mình tổng hợp lại vài kinh nghiệm để anh em giao tiếp cho nó "xịn xò" nhé.
Nên nói gì?
Tùy vào đối tượng mà "nảy số" cho nhanh nha:
- Với các cụ già: Cứ auto "Sức khỏe dồi dào, sống lâu trăm tuổi" là ăn điểm tuyệt đối. Các cụ chả cần tiền đâu, chỉ cần khỏe thôi.
- Với người làm ăn, buôn bán: "Tiền vào như nước, tiền ra nhỏ giọt", "Buôn may bán đắt", "Vạn sự như ý". Nghe sướng cái lỗ tai liền.
- Với anh em bạn bè đồng trang lứa: "Năm mới kiếm gấu nhé", "Sớm tăng lương", "Đừng deadline dí nữa". Đơn giản, thực tế.
Tuyệt đối KHÔNG hỏi những câu này (Vô duyên lắm!)
1. "Bao giờ lấy chồng/lấy vợ?" (Hỏi xong nó quạu nó không lì xì cho con mình đâu).
2. "Lương tháng bao nhiêu? Thưởng Tết nhiều không?" (Vấn đề nhạy cảm, đừng soi ví người khác).
3. "Sao dạo này béo thế/gầy thế?" (Tết nhất người ta đang mặc đồ đẹp, đừng body shaming).
Ngày Tết là ngày vui, hãy nói những chuyện vui. Gặp nhau cười hô hố, uống chén rượu nhạt, cắn hạt hướng dương là đủ ấm lòng rồi. Đừng biến mình thành "người họ hàng đáng ghét" trong truyền thuyết nhé các bác.
4. Một chút tản mạn về Tết Bắc
Viết đến đây tự nhiên thấy nhớ cái mùi Tết kinh khủng. Anh em nào ở miền Nam hay miền Trung chắc sẽ thấy lạ, nhưng Tết miền Bắc nó có cái vị rất riêng. Đó là cái lạnh sun vòi, là mưa phùn bay lất phất làm ướt cái áo khoác dạ. Là mùi hương trầm thơm ngào ngạt ở mọi ngóc ngách, từ trong nhà ra ngoài ngõ.
Nhà mình thì năm nào cũng phải có nồi bánh chưng. Dù bây giờ đặt mua ngoài hàng có mấy chục nghìn một cái, ngon, đẹp, nhưng cái cảm giác đêm 30 ngồi canh nồi bánh, nướng củ khoai, đánh bài bôi nhọ nồi nó là "huyền thoại" rồi. Nó gắn kết tình cảm gia đình dã man.
Năm nay kinh tế khó khăn, chắc nhiều bác cũng "bánh chưng không thịt". Nhưng thôi, còn người là còn của. Tết cốt ở cái tấm lòng, ở sự đoàn viên. Về nhà ăn bữa cơm với mẹ, nhìn bố cười khà khà bên chén rượu, thế là Tết to nhất rồi.
Lời kết
Thôi, bài cũng dài rồi, viết nhiều quá lại thành lảm nhảm. Hy vọng mấy dòng chia sẻ trên đây giúp ích được chút ít cho anh em, nhất là mấy bác đang lấn cấn vụ đi lại chúc tụng hay nhà có việc buồn.
Năm mới sắp sang, chúc tất cả anh em, bạn bè, và những ai đã ghé qua cái blog nhỏ bé này của mình một năm mới: Chân cứng đá mềm - Tiền đầy túi - Tình đầy tim - Code không bug (à nhầm, Cuộc sống không bug).
Anh em thấy bài viết hữu ích thì để lại cho mình một comment động viên nhé, hoặc có kinh nghiệm gì hay ho về Tết ở quê các bác thì chia sẻ xuống dưới cho xôm tụ.
Hẹn gặp lại các bạn ở các bài viết sau. Giờ mình đi lau lá dong gói bánh đây! Bái baiii!
