Hê's lô hê's lyly! Chào mừng anh em và các bạn đã quay trở lại với góc nhỏ của mình.
Thế là một năm nữa lại sắp trôi qua rồi. Mấy hôm nay ra đường, thấy người ta bán đào bán quất, trời thì bắt đầu se se lạnh kèm theo chút mưa phùn đặc sản của miền Bắc, tự nhiên trong lòng thấy nôn nao lạ thường. Không biết mọi người thế nào, chứ với mình, Tết không phải là ngày mùng 1, mùng 2, mà cái "vibe" Tết nó nằm trọn vẹn ở những ngày 27, 28 tháng Chạp, lúc mà cả nhà quây quần gói bánh chưng.
Hôm nay, tạm gác lại mọi lo toan công việc, học hành sang một bên nhé. Mình sẽ không nói về mấy thứ khô khan đâu. Hôm nay ngồi xuống đây, làm cốc trà nóng, mình sẽ chia sẻ với mọi người một "bộ bí kíp" xương máu mà mình đúc kết được sau bao nhiêu năm "trực chiến" bên nồi bánh chưng. Đó là: Làm sao để luộc nồi bánh chưng chuẩn chỉ, chín rền, xanh mướt mà không bị "lại gạo".
Nghe thì đơn giản, bảo là "cứ ném vào nồi đun là xong", nhưng không đâu nhé! Đây là cả một nghệ thuật đấy. Let's go!
Cái không khí này đúng là không lẫn đi đâu được (Ảnh minh họa)
1. Câu chuyện "nồi bánh khê" và bài học nhớ đời
Trước khi vào hướng dẫn chi tiết, mình phải kể cho anh em nghe cái "tai nạn" năm mình 18 tuổi. Năm đó hăng hái lắm, xung phong trông nồi bánh qua đêm để bố mẹ đi ngủ. Mình chuẩn bị sẵn khoai, ngô để nướng, kèm theo cái điện thoại cày phim.
Mọi chuyện êm đẹp đến tầm 2 giờ sáng. Lúc đấy mắt díp lại rồi, trời thì rét, ngồi cạnh bếp lửa ấm quá nên mình... gục luôn. Trong cơn mơ màng, mình quên béng mất cái nguyên tắc vàng là "nước cạn phải châm". Đến lúc giật mình tỉnh dậy vì mùi khét lẹt, thì ôi thôi, nước cạn khô, lớp bánh dưới đáy nồi cháy đen thui, mùi khê nó ám vào cả nồi bánh mấy chục cái. Sáng hôm sau thì... thôi, không muốn nhắc lại cảnh bị các cụ "giảng đạo" nữa.
Bài học rút ra ở đây là gì? Luộc bánh chưng không khó, nhưng nó đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Nó là bài test sức bền thực sự đấy các bạn ạ.
2. Chuẩn bị "chiến trường" (Xếp bánh vào nồi)
Nhiều bạn gói bánh đẹp lắm, vuông vức, lạt buộc chặt tay, nhưng đến khâu xếp vào nồi lại làm ẩu thì coi như công cốc. Để bánh chín đều và không bị nát, khâu này cực quan trọng.
Lót đáy nồi - "Lớp áo giáp"
Tuyệt đối không bao giờ đặt trực tiếp bánh xuống đáy nồi tôn hay nồi nhôm nhé. Cháy là cái chắc! Mọi người hãy tận dụng ngay những phần thừa khi sơ chế lá dong:
- Lấy cuống lá dong (cái sống lá cứng cứng ấy) và những lá rách, lá thừa lót dày xuống đáy nồi.
- Cẩn thận hơn thì lót thêm một lớp lạt giang nữa.
Lớp lót này có tác dụng cách nhiệt, giúp bánh không tiếp xúc trực tiếp với đáy nồi đang nóng rực, và quan trọng là tạo khoảng hở để nước sôi đối lưu tốt hơn.
Xếp bánh - "Đoàn kết là sức mạnh"
Khi xếp bánh, các bạn nhớ xếp theo cặp, úp mặt vào nhau hoặc xếp đứng bánh tùy theo kích thước nồi. Nhưng nguyên tắc là phải xếp thật chặt. Chèn chặt để khi nước sôi sục lên, bánh không bị xô lệch, không bị trồi lên mặt nước. Bánh mà cứ nổi lềnh phềnh là dễ bị sượng (sống gạo) lắm đấy.
Mẹo nhỏ: Nếu nồi còn khe hở, hãy chèn thêm lá dong hoặc thậm chí là đá cuội (rửa sạch) để cố định bánh.
3. Quy trình luộc bánh - Cuộc chiến 12 giờ
Đây là phần quan trọng nhất nè. Ở miền Bắc mình, luộc bánh chưng bằng bếp củi vẫn là chân ái. Mùi khói ám vào nồi bánh nó mới ra vị Tết.
Giai đoạn 1: Khởi động
Đổ nước lạnh ngập bánh, đun lửa thật to cho đến khi sôi. Thời gian này các bạn cứ thoải mái tống củi gộc vào.
Giai đoạn 2: Giữ nhiệt (Quan trọng cực kỳ)
Sau khi nước đã sôi, các bạn phải giảm bớt củi, chỉ cần duy trì lửa đều để nước trong nồi lúc nào cũng sôi lăn tăn. Đừng để lửa tắt quá lâu rồi lại bùng lên quá mạnh, nhiệt độ thay đổi đột ngột làm bánh chín không đều, hạt gạo không rền (dẻo quánh).
Lưu ý sống còn: Nước châm thêm phải là NƯỚC SÔI!
Các bạn nhớ chuẩn bị sẵn một ấm nước siêu tốc hoặc một nồi nước sôi bên cạnh. Khi thấy nước trong nồi bánh cạn đi (hở mặt bánh), phải châm ngay nước sôi vào cho ngập bánh.
Tuyệt đối KHÔNG đổ nước lạnh vào nồi đang sôi. Nước lạnh làm hạ nhiệt đột ngột, bánh sẽ bị "lại gạo" – tức là hạt nếp đang nở thì bị sượng lại, ăn lạo xạo rất chán, và đặc biệt là bánh đó sẽ rất nhanh thiu.
Thời gian luộc bao lâu là đủ?
Với bánh chưng cỡ trung bình (khoảng 1 bát gạo/bánh), thời gian chuẩn là từ 10 đến 12 tiếng. Đừng nghe ai xúi luộc 6-8 tiếng bằng pin hay hóa chất nhé, hại người lắm. Cứ liu riu đủ 12 tiếng thì bánh mới nhừ, thịt mỡ bên trong mới tan ra thấm vào gạo và đỗ, ăn nó mới béo ngậy.
Có cần vớt ra rửa giữa chừng không?
Có một kinh nghiệm dân gian là luộc được một nửa thời gian (khoảng 5-6 tiếng), chúng ta nên thay nước toàn bộ. Tức là vớt bánh ra, đổ hết nước cũ đi (nước này thường chua và đục), rửa sơ qua bánh bằng nước lạnh, xếp lại vào nồi và đổ nước sôi mới vào đun tiếp.
Cách này giúp bánh xanh hơn, rền hơn và để được lâu hơn rất nhiều. Nhưng mà hơi cực, anh em nào khỏe tay mới làm được nhé, vì lúc này bánh nóng và nặng lắm.
4. Xử lý sau khi luộc - Ép bánh
Luộc chín rồi chưa xong đâu nhé. Khâu "hậu kỳ" này quyết định cái bánh có đẹp, vuông vức và chắc nịch hay không.
- Rửa bánh: Vớt bánh ra, thả ngay vào chậu nước lạnh sạch. Dùng khăn sạch rửa hết lớp nhựa, mỡ bám bên ngoài lá. Việc này giúp bánh không bị mốc khi bảo quản.
- Ép bánh: Xếp bánh lên một mặt phẳng (mâm hoặc bàn), đặt một tấm ván lên trên, rồi đè vật nặng (như xô nước hoặc tảng đá) lên. Ép vừa phải thôi nhé, ép mạnh quá lòi cả nhân ra đấy.
Thời gian ép khoảng 5-8 tiếng. Việc ép này giúp nước trong bánh thoát hết ra ngoài, các hạt nếp dính chặt vào nhau. Bánh chưng sau khi ép sẽ chắc, cắt ra lát nào ra lát đấy, không bị nhão nhoét, và quan trọng nhất là để được rất lâu mà không thiu.
Lời kết
Vậy đấy, quy trình để cho ra lò một chiếc bánh chưng chuẩn vị Tết miền Bắc nó gian nan như thế đấy. Nhưng mà vui, đúng không? Cái cảm giác ngồi canh nồi bánh, nướng củ khoai, cắn hạt dưa, kể chuyện tào lao với gia đình, bạn bè... nó mới chính là hương vị của Tết mà sau này đi đâu cũng nhớ về.
Hy vọng với chút kinh nghiệm "còm" này của mình, Tết năm nay anh em sẽ tự tin trổ tài luộc được nồi bánh chưng điểm 10 tặng cả nhà nhé. Nếu có mẹo nào hay hơn, đừng ngại comment bên dưới chia sẻ cho mình và mọi người cùng biết nha.
Chúc các bạn và gia đình một năm mới An Khang Thịnh Vượng, vạn sự như ý, và đặc biệt là có những bữa cơm tất niên ấm áp!
Giờ thì mình phải đi chuẩn bị củi lửa đây. Hẹn gặp lại các bạn trong bài viết sau. Bái baiii!
